Bijna iedereen heeft wel een klein ritueel. Een vaste stoel, een bepaald shirt, altijd hetzelfde nummer. In casino’s zijn er rituelen die al eeuwen meegaan en over de hele wereld zijn verspreid.
Waar komen die gewoontes vandaan, en wat zit erachter? Hieronder de bekendste vormen van gokbijgeloof, met aan het eind de vraag die er eigenlijk toe doet: waarom voelt het alsof ze werken?
Ongeluksgetallen vermijden
Het idee van ongeluksgetallen bestaat al eeuwen. In grote delen van Europa en Noord-Amerika is 13 het bekendste voorbeeld. Aan de roulettetafel zie je dan ook dat sommige spelers dat nummer bewust links laten liggen.
Over de herkomst bestaan verschillende verklaringen. De bekendste verwijst naar het Laatste Avondmaal, waar Judas volgens de overlevering de dertiende aanwezige was. Uit de Noordse mythologie komt een vergelijkbaar verhaal: Loki verscheen als dertiende gast op een banket van de goden, met de dood van Baldr tot gevolg.
In China ligt het anders. Daar geldt vier als ongeluksgetal, omdat het woord voor vier in het Mandarijn vrijwel hetzelfde klinkt als het woord voor dood. In het Japans en het Koreaans is die gelijkenis er ook. Het gevolg zie je terug in gebouwen zonder vierde verdieping, en aan speeltafels waar spelers dat nummer overslaan.
Aan een Europese roulettetafel heeft elk nummer overigens precies dezelfde kans: 1 op 37. Voor 13 en voor 4 geldt dat net zo goed als voor elk ander vakje.
Van stoel wisselen
In fysieke casino’s is dit een klassieker. Loopt het niet, dan schuift een speler een plek op of gaat aan de andere kant van de tafel zitten om de reeks te doorbreken.
De redenering is simpel: verliezen worden gekoppeld aan de plek waar je zat. Precies daarom hebben veel vaste bezoekers ook een lievelingsstoel, namelijk die ene waar ze zich herinneren goed te hebben gespeeld.
Online verdwijnt dit ritueel grotendeels, al zie je een variant terug bij spelers die van tafel wisselen na een tegenvallende reeks. Het effect is hetzelfde als bij de stoel: geen. Elke ronde staat volledig los van de vorige.
De juiste ingang kiezen
Een ritueel dat alleen in fysieke casino’s bestaat: niet door de hoofdingang naar binnen gaan. De gedachte erachter is dat spelers die net hebben verloren via de voordeur naar buiten lopen, en dat je die pech niet wilt tegenkomen.
Het bekendste voorbeeld is het MGM Grand in Las Vegas. Bij de opening in 1993 had het casino een entree in de vorm van een leeuwenmuil. Veel bezoekers, met name spelers uit Azië, vonden dat een ongelukkig beeld: je liep letterlijk de bek van het huis in. In de tweede helft van de jaren negentig is die entree vervangen.
Geluksbrengers
Een munt, een steentje, een sleutelhanger. Geluksbrengers zijn waarschijnlijk het meest voorkomende ritueel, en niet alleen bij het spelen.
De verklaring is vooral psychologisch. Je koppelt een voorwerp aan een positieve herinnering, en daarna geeft datzelfde voorwerp een gevoel van vertrouwen. Onderzoek naar geluksbrengers wijst dan ook consequent één kant op: het effect zit in het zelfvertrouwen van de drager, niet in de uitkomst van een kansspel.
Dat maakt het geen onzin om er een bij je te hebben. Het maakt alleen wel uit hoe je ermee omgaat. Een geluksbrenger die je een prettig gevoel geeft is onschuldig. Een geluksbrenger die je hogere inzetten laat doen omdat je vandaag “een goed gevoel” hebt, is dat niet.
Je geld niet tellen tijdens het spel
Dit bijgeloof komt uit de fysieke speelzaal. Je stapel fiches tellen terwijl het spel loopt geldt als slechte smaak en, in de bijgelovige lezing, als iets dat de pech oproept.
Hier wijken we bewust af van de traditie, want dit is het enige ritueel in dit rijtje dat je geld kan kosten. Weten wat je hebt ingezet en wat er nog over is, is precies wat je wél moet doen. Online hoef je daar niets voor te tellen: je saldo en je transactieoverzicht staan gewoon in je account, en je stelt daar zelf stort- en speellimieten in.
Kortom: het enige bijgeloof waar je beter niet in mee kunt gaan.
Niet je excuses aanbieden aan tafel
Aan de pokertafel bestaat de ongeschreven regel dat je geen sorry zegt als je een hand wint. Wie zich verontschuldigt zou spijt uitstralen, en spijt zou de volgende handen beïnvloeden.
Praktisch gezien is het vooral tafeletiquette. Bij live tafelspellen met een echte dealer geldt hetzelfde principe in een mildere vorm: houd de chat vriendelijk en neutraal, en laat een gewonnen of verloren ronde daar niet in doorklinken.
Waarom rituelen aanvoelen alsof ze werken
Hier zit de interessantste verklaring, en die is voor elk ritueel in dit artikel hetzelfde.
Kansspellen produceren vanzelf reeksen. In een willekeurige rij uitkomsten zitten altijd periodes waarin het meezit en periodes waarin het tegenzit. Doe je toevallig iets nieuws vlak voordat zo’n goede reeks begint, dan koppelt je geheugen die twee aan elkaar. Dat noemen psychologen de illusie van controle.
Daarbovenop komt selectieve herinnering. De keer dat je geluksmunt “werkte” blijft hangen; de tien keer dat er niets gebeurde vervagen. Zo bouwt een ritueel in je hoofd een staat van dienst op die het in werkelijkheid niet heeft.
Dat is precies waarom rituelen zo hardnekkig zijn, en ook waarom ze geen enkel effect hebben op de uitkomst. De uitslag van een spin, een deal of een casinospel komt uit een generator of een fysiek wiel, en die houden geen rekening met wie er speelt of wat diegene in zijn zak heeft.
Tot slot
Er is niets mis met een ritueel. Het hoort bij het spel, het is cultureel interessant en voor veel mensen maakt het spelen leuker. Schaam je er dus niet voor.
Houd alleen één grens aan: laat een ritueel nooit bepalen hóe veel je inzet of hoelang je doorspeelt. Een goed gevoel is geen informatie over de volgende ronde. Je vooraf ingestelde limiet is dat wel.
Verantwoord spelen
Spelen moet leuk blijven. Bepaal vooraf hoeveel tijd en geld je eraan wilt besteden en houd je daaraan. Meer weten of hulp nodig? Doe de betaalbaarheidscheck, bekijk waar je terechtkunt als je hulp nodig hebt, en lees ons preventiebeleid.
Wat kost gokken jou? Stop op tijd. 18+
